DAF
Traploos schakelen; DAF deed het al in de jaren ’50 met de Variomatic. Vanaf 2010 wordt het onder de naam NuVinci ook op fietsen toegepast. Dat systeem is verder ontwikkeld en wordt tegenwoordig onder de naam “Enviolo” in veel moderne bakfietsen toegepast. Wat vinden wij er van?
M’n gras, m’n gras!
Technisch vernuftig wordt CVT (continue variabele transmissie}bij auto’s nog altijd bewierookt en opgehemeld. Dat het nooit de standaard in de auto-industrie is geworden valt al te verklaren met een simpele vraag: welk probleem lost het op?
Dat DAF-jes met CVT net zo hard voor- als achteruit konden was natuurlijk bijzonder en menig vader of grootvader herinnert zich de knotsgekke achteruit-rij-races met het hilarische commentaar van André van Duin “m’n gras! m’n gras” als er weer eentje de baan uit vloog. Maar echt nut, nee dat bleek het bij auto’s dus niet (genoeg) te hebben.
Ook bij fietsen wordt het traploos schakelen als technisch geavanceerd systeem de hemel in geprezen. Maar hoe problematisch is dat in standen schakelen nu echt? En al helemaal in combinatie met trapondersteuning waarbij de trapkracht voor een deel wordt overgenomen door een motor? En als je dan ook nog weet dat het systeem veel extra weerstand geeft?
Met meer dan 20 jaar ervaring in verkoop, onderhoud en reparatie van bakfietsen weten we dat alleen de zwaarste versnelling soms wat zwaarder mag zijn. Niet dat er tussen de de versnellingen een verzetje wordt gemist. Een kleiner tandwiel achter lost dat probleem meestal al op. Daar is geen continue variabele transmissie voor nodig.
Wat we ondertussen ook uit ervaring weten is dat de traditionele Nexus7 en 8 versnellingsnaaf van Shimano op langere termijn niet altijd opgewassen blijken tegen de opgetelde krachten van de middenmotor en zijn berijder. In de zwaarste versnelling als een raket wegschieten bij de verkeerlichten is wel leuk maar eist zijn tol. Het op zich robuuste en betrouwbare Nexussysteem trekt dat niet. Wanneer je, zoals in een auto, netjes wegrijdt in een lage versnelling en doorschakelt als je op snelheid bent is het probleem er ook niet. Maar ja, we zijn er niet altijd bij hé. En ook al doet papa dat nóóóóit, dan is de naaf soms toch aan vervanging toe.
Shimano Nexus5
Shimano ontwikkelde daarom een veel robuustere 5-versnellingsnaaf, juist voor elektrische cargofietsen. Een lichte 1 voor het wegfietsen en een zware 5 om ook bij hoge snelheden nog steeds lekker te fietsen en 3 stappen er tussen. Het is wat ons betreft prima. Het roept herinneringen op aan het SRAM P5-systeem dat we vele jaren op bakfietsen van De Fietsfabriek hebben geleverd. Die naven werden niet door iedereen begrepen maar wij konden, voor gebruik in bakfietsen, geen betere naaf wensen. Helaas worden die niet meer gemaakt – de fietsfabrikanten hielden het toen liever bij Shimano’s Nexus 3-7-8 versnellingssystemen.
Enviolo
De Enviolo-naaf is super sterk en kan nauwelijks worden overbelast. Zeker dat laatste is bij heel zware belading en sterke motoren (meer dan 85nM) echt een praktisch pluspunt. Voor bakfietsen voor vervoer van kinderen in het vlakke Nederland is zoveel krachtpatserij meestal niet echt nodig. Het Enviolo-systeem werkt met balletjes in vloeistof en is – zeker voor techneuten – een fraai staaltje techniek. De wrijving van het systeem is echter substantieel waardoor het motorvermogen van de trapondersteuning beduidend meer moet worden aangesproken en je dus minder ver kan komen op één batterij/accu. In de winterkou wordt de vloeistof nog wat dikker en is zowel het beperktere vermogen van de (koude) accu als de wrijving van de versnellingsnaaf niet bevorderlijk voor de actieradius van je bakfiets.
Shifter
Het aansturen van de versnellingsnaaf doe je met de versteller op je stuur. De versteller(shifter) van Nexus heeft een kabel die door een veersysteem op het achterwiel op spanning wordt gehouden. Hierdoor staat de versnellingskabel altijd op spanning en schakel je – door even te stoppen met trappen – gemakkelijk op- en af. Als de versnellingskabel oprekt of om een andere reden wat verloopt dan kan het zijn dat de standen van de versteller niet precies meer overeenkomen met de versnellingen op je achterwiel. Het schakelen gaat dan met horten en stotten en de versnelling “pakt” niet altijd even lekker. Met het stelschroefje op de shifter kan dat meestal wel worden bijgesteld. Te lang doorfietsen met een slecht afgestelde versnelling kan – zeker bij de Nexux8 – schade veroorzaken in de naaf. Bij het Enviolo schakelsysteem zijn er twee kabels die zonder spanning worden gemonteerd. Als de ene trekt – wordt de ander langer en andersom. Het is een simpel systeem dat zolang het niet wordt verstoord prima werkt. Eenmaal afgesteld hoef je er ook weinig naar om te kijken.
Bergop fietsen is toch zwaarder trappen?
Het blijft een leuk ding: het venster van de NuVinci/Enviolo met het plastic fietsje op een dun plastic bergje. Door aan de knop te draaien wordt de berg hoger/stijler of platter. Moet je de stijle berg op – dan is het normaliter zwaar trappen – en gaat het verzet naar lichter trappen(?!). Is het bergje platter – en hoef je normaliter dus minder zwaar te trappen – dan wordt de versnelling zwaarder… Op een of andere manier blijf ik wat moeite hebben met die – traploze- uitleg.
Prijsverschil & Conclusie
Een bakfiets met Enviolo kost ruim 400,- meer dan een zelfde bakfiets met Nexus5. Wij leveren allebei maar desgevraagd zullen wij in de meeste gevallen – zeker in een vlak landschap en het vervoer van kinderen, de Shimano-5 versnellingsnaaf aanbevelen. Je bespaart bij de aanschaf, je haalt meer km’s uit je accu en hebt minder verlies in de winterkou. Bij een extra zware berijder en/of lading of veel heuvels en bergjes dan is de Enviolo zeker ook het overwegen waard.
Wat je er ook van vindt: ook bij bakfietsen zit traploos in de lift!
Marcel Verwimp
